Morze Czerwone powstało 20 milio­nów lat temu, kiedy Półwysep Arabski oddzielił się częściowo od kontynentu afrykańskiego. Utworzyła się wówczas szczelina, obejmująca swym rozgałęzie­niem kraniec Półwyspu Synajskiego, którą wypełniły wody oceanu. Granitowe gó­ry nad Zatoką Akaba tworzą skarpę scho­dzącą 1800 m w głąb morza, natomiast Zatoka Sueska jest stosunkowo płytka (100 m), pełna raf koralowych ciągnących się na południe, daleko poza Hurghadę. (Rafy powstały na skutek osadzania się przez tysiące lat wapiennych szkieletów martwych koralowców, mogących żyć je­dynie w prześwietlonych słońcem płyt­kich wodach tropikalnych. Wybrzeża Mo­rza Czerwonego, gdzie żyją różnorodne jaskrawo ubarwione ryby, są prawdziwym rajem dla płetwonurków.

400 km na południe od Suezu leży Hurghada (arab. Ghardaąd) „duże ką­pielisko całkowicie pozbawione wyrazu, pełne nowych betonowych budynków ho­telowych i restauracji. O atrakcyjności te­go miejsca stanowią plaże słynące z deli­katnego miałkiego piasku oraz przybrzeż­ne rafy, dostępne nie tylko dla płetwonur­ków i doskonałych pływaków, ale także dla mniej wysportowanych turystów, któ­rzy mogą podziwiać ich faunę dzięki prze­szklonym dnom wynajmowanych tu ło­dzi.

Na południe od Hurghady, za wieżą ho­telu Sheraton, ciągnie się wielokilome­trowy pas ośrodków turystycznych. Każdego roku przybywają nowe hotele, ubywa zaś powszechnie dostępnych plaż publicznych.

60 km na południe od Hurghady leży inna duża miejscowość, Port Safaga (arab. Bur Safaja). Jest to mało interesują­cy port, gdzie ładuje się na statki wydoby­wane w okolicy fosfaty. W Menville Vil-lage, na północ od miasta, znajduje się mała plaża i szkoła nurkowania, a nieco dalej luksusowe osiedle turystyczne Sea Land Village, położone nad piękną zato­ką w pobliżu rafy koralowej.

W czasie dalszych 230 km drogi, koń­czącej się w miejscowości Marsa al-Alam, można podziwiać wspaniałe krajo­brazy nadmorskie i znakomite miejsca do nurkowania, nie ma tu jednak gdzie się za­trzymać, z wyjątkiem brzydkiego miasta portowego Kusair.

Wybrzeże na północ od Hurghady, oprócz kilku uroczych miejsc, nie nadaje się do pływania lub nurkowania, ponie­waż w zatoce prowadzone są wiercenia eksploatacyjne bogatych złóż ropy nafto­wej. Mieszkańcy Kairu jeżdżą chętnie do Ain Suhna, gdzie znajduje się jeszcze sto­sunkowo czysta plaża (55 km na południe od Suezu).

Jaskinia Raj położona jest w Paśmie Bolechowickim Wzgórz Chęcińskich (część Gór Świętokrzyskich). Pasmo to wznosi się na południowy-zachód od Kielc, między Bobrzą a Gałęzicami. Wejście do Jaskini znajduje się na zachodnim zboczu Czerwonej Góry, na wzgórzu Malik na wysokości około 270 m n.p.m.

2. Budowa Geologiczna.

Około 360 milionów lat temu w dewonie obszar ten zalany był przez płytkie morze. Na dnie zbiornika osadzały się wapienie, które zostały następnie wypiętrzone, tworząc pasma wzgórz Chęcińskich. W tych to właśnie skałach przebiegały procesy krasowienia, w wyniku których kilku etapach (zasadniczo w trzeciorzędzie i czwartorzędzie) powstała jaskinia.

3. Historia odkrycia i odkopania Jaskini Raj.

1. Pierwszymi odkrywcami Jaskini Raj byli neandertalczycy.
2. W XX wieku odkryto ją przypadkiem  ponownie w latach 1963/64.
3. 1963 - Józef Kopeć i Feliks Wawrzeńczak podczas wydobywania wapienia w łomiku na zboczu wzgórza Malik przypadkowo natrafili na prowadzącą w głąb skały szczelinę, przez którą wkrótce potem do jaskini przedostali się kilkunastoletni chłopcy z pobliskiej Sitkówki, dokonując pierwszych zniszczeń szaty naciekowej. Odkrywcy szczeliny zasypali ją blokami skały aby uniknąć ewentualnych wypadków.
4. 1964 - Powtórnymi, i z cała pewnością świadomymi odkrywcami jaskini byli uczniowie Technikum Geologicznego z Krakowa (Bohdan Bałdun, Zbigniew Bochajewski, Włodzimierz Łucki i Wojciech Pucek). Podczas letniej praktyki terenowej przedostali się przez szczelinę do wnętrza jaskini, zwiedzili ją i zachwyceni jej pięknem oraz bogactwem nacieków nazwali jaskinię Rajem. Kilka dni później zwiedzili powtórnie jaskinię wraz z prowadzącą praktykę nauczycielką Mirosławą Boczarową. Następnie otwór wejściowy był maskowany, a fakt istnienia w tym rejonie jaskini utrzymywany w tajemnicy. Ponadto o dokonanym znalezisku poinformowano Ryszarda Gradzińskiego z Sekcji Speleologicznej Polskiego Towarzystwa Przyrodników im. Kopernika, z którym ponownie odkrywcy zwiedzili jaskinię, wykonując jej plan i  pełną dokumentację fotograficzną.
5. 1965 - W styczniu członkowie zarządu Sekcji Speleologocznej - R. Gradziński, K. Kowalski,
   W. Szymczakowski zwiedzili jaskinię. Następnie o odkryciu zawiadomiono Państwową Radę Ochrony Przyrody oraz Wojewódzkiego Konserwatora Przyrody i zaczęto zastanawiać się nad sposobami jej trwałego zabezpieczenia. W czerwcu 1965 roku do prasy kieleckiej przeniknęły bliższe informacje o istnieniu jaskini, co spowodowało masowe, niekontrolowane zwiedzanie i przyniosło szereg dość dużych zniszczeń. Panowie Zbigniew Rubinowski i Tymoteusz Wróblewski
   z Oddziału Świętokrzyskiego Instytutu Geologicznego doprowadzili do tymczasowego zabezpieczenia jaskini przez zamknięcie kratą szczeliny wejściowej.
6. 1966 - W porozumieniu ze Stefanem Kozłowskim z Państwowej Rady Ochrony Przyrody ustalono, że najwłaściwszym sposobem trwałej ochrony jaskini będzie udostępnienie jej dla ruchu turystycznego, pomimo wiążących się z tym zniszczeń szaty naciekowej podczas budowy trasy dla zwiedzających. Koło Naukowe Geodetów Studentów AGH wykonało mierniczy plan jaskini i jej otoczenia. Grupa kieleckich inżynierów (J. Medyński, M. Pamuła, K. Stąpor pod kierunkiem Z. Rubinowskiego i T. Wróblewskiego) opracowała wstępny projekt udostępnienia jaskini i związanych z tym prac.
7. 1967 - 10 lipca Wojewódzki Konserwator Zabytków w Kielcach zdecydował o objęciu jaskini ochroną jako stanowiska archeologicznego.
8. 1968 -5 października Minister Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego utworzył rezerwat przyrody  o nazwie „Jaskinia Raj”, obejmujący jaskinię i jej najbliższe otoczenie.
9. 1967-1972 - Prace górnicze, budowlane oraz instalacyjne w jaskini i jej otoczeniu, które połączone z naukowymi badaniami osadów wypełniających dno jaskini: archeologicznymi, paleontologicznymi, geologicznymi.
10. 1972 - 10 maj uroczyste otwarcie jaskini dla ruchu turystycznego. 7 października Państwowa Rada Ochrony Przyrody powołuje Naukowy Komitet Opiekuńczy Rezerwatu Przyrody „Jaskinia Raj”, którego głównym zadaniem jest czuwanie nad właściwą eksploatacją jaskini jako obiektu turystycznego.

4. Atrakcje geologiczne, zoologiczne, botaniczne  w Jaskini Raj

Atrakcje geologiczne

·         Jaskinia Raj jest uznawana za jedna z najpiękniejszych  jaskiń naciekowych w Polsce konkuruje pod tym względem  z sudecką Jaskinią Niedźwiedzią.

·         Ogólna długość korytarzy jaskini wynosi 240m, z czego udostępnione jest do zwiedzania 180 m. Z ruchu turystycznego wyłączonych jest kilka fragmentów, które podlegają ścisłej ochronie rezerwatowej.

·         Pierwotnie jaskinia miała jeden otwór szczelinowy, obecnie jest on niedostępny – został zasypany przez naturalne osuwisko zboczowe. W jego miejscu przebito sztuczne przejście – 21- metrową sztolnię.

·         Cała trasa (wycieczka) rozpoczyna się w pawilonie wejściowym od zwiedzania ekspozycji prezentującej zjawiska krasowe i kolekcje znalezionych  w namulisku jaskini krzemiennych narzędzi człowieka neandertalskiego, zamieszkującego tu 50- 60 tyś. lat temu, a także szczątki prehistorycznych zwierząt (mamuta, nosorożca włochatego niedźwiedzia jaskiniowego) odtworzono również obozowisko  neandertalskie. Postacie odziane w skóry i uzbrojone w skóry wyglądają bardzo naturalnie. W partiach przy otworowych  rzeczywiście odnaleziono ślady zagrody zbudowanej z poroży reniferów, która chroniła przebywających we wnętrzu ludzi. Zebrano 633 wyroby, których badanie pozwoliło stwierdzić, że należą do kultury mustierskiej, grupy szarenckiej. Kultura ta w różnych odmianach występowała na terenach Europy Zachodniej, a jej nazwa pochodzi od stanowiska w jaskini Le Moustier ( Francja). Ówcześnie największą role odgrywał człowiek neandertalski, który udoskonalił  technikę obróbki kamienia, używał broni miotanej (dzidy, oszczepy) oraz opanował ogień. Jest to najbardziej wysunięte stanowisko tej kultury (podobne znaleziska pochodzą z terenu Węgier i b. Jugosławii).

·         Z pawilonu przez sztuczna sztolnię, która pełni role śluzy chroniącej mikroklimat jaskini, wchodzi się do podziemia.

·         Jaskinia składa się z trzech ciągów, które spina ze sobą obszerna Komora Wstępna ( 20x 3 do 5 m). W górnej części komory znajdował się otwórz, którym odkrywcy dotarli do wnętrza jaskini. Następie trasa przebiega na południowy wschód, do kolejnej sali – Komory Złomisk największej w jaskini ( wymiary:30 x4 m i wysokość 4 m). Nazwa Sali wzięła swoją nazwę od znajdujących się w niej ogromnych głazów, które zalegają na jej dnie i pokryte są naciekami . Najpiękniejszym naciekiem tej sali jest „Harfa” – kolumna w formie delikatnej zasłony. Struktura ta jest  cienką warstwą naciekową, a po jej podświetleniu ukazuje się obraz jak cienka struktura jest  ta kolumna naciekowa. Kolejny odcinek stanowi 40 metrowy, sztuczny tunel, który przy końcu rozszerza się i prowadzi do Sali Kolumnowej – pierwszej z trzech w środkowej części  jaskini. Znajdują się w niej wspaniałe kolumny naciekowe i stalaktyty ,a w ścianach można dostrzec liczne skamieniałości koralowców, żyjących niegdyś w morzu dewońskim. W zagłębieniach na dnie Sali połyskują jeziorka, w misach martwicowych  perły jaskiniowe (pizolity – nacieki w kształcie luźnych kulek) układają się w różnorakie wzory a ściany pokrywają fale nacieków zwane polami ryżowymi. Następnie przez przerzuconym nad niewielkim jeziorkiem mostem trzeba iść do Sali Stalaktytowej. Jest to najładniejsza i najsłynniejsza z próżni Jaskini Raj. Setki stalaktytów w różnych stadiach rozwoju zwisają  ze stropu tworząc nieprawdopodobny las. Obliczono że na 1m² powierzchni jest ich ponad 200. wiele z nich  łączy się z „ rosnącymi” na spągu (dnie) komory stalagmitami tworząc stalagnaty i kolumny naciekowe. Najbardziej znana kolumna naciekowa w Jaskini Raj jest „Pogoda”. Przez Sale Wysoką (strop wznosi się 8 m ponad poziom korytarza 0,która jest również wypełniona różnobarwnymi fantastycznymi naciekami, ponownie wchodzi się do Komory wstępnej, gdzie później zwiedzający trafiają do wyjścia z Jaskini. Ponadto miedzy czasie mija się po prawej stronie zamknięty i najbardziej na północ położony ciąg jaskiniowy z sala studentów i Korytarzem Niedostępnym.

Atrakcje zoologiczne.

Jaskinia od tysięcy lat była zamieszkiwana przez zwierzęta : niedźwiedzie jaskiniowe i brunatne, mamuty, hieny jaskiniowe, nosorożce włochate, piżmowoły, żubry pierwotne renifery, konie i lisy. Współcześnie jest schronieniem dla nietoperzy, kun i bezkręgowców

(muchówek , pająków i ślimaków).

Atrakcje botaniczne.

W przy otworowych częściach Jaskini Raj - stale oświetlonych, rozwijają się
liczne grupy roślin naskalnych. Głębiej, w miejscach gdzie dociera tylko światło
rozproszone, rosną jedynie paprocie i mchy. Najdalej od otworu wejściowego do jaskini, występują już tylko gatunki glonów potrafiące przetrwać i rozmnażać się wykorzystując zaledwie tysięczne części energii świetlnej potrzebnej gatunkom roślinności powierzchniowej. Poza tą granicą rośliny zielone spotyka się sporadycznie w Jaskini Raj. Wyrastają one z nasion zaniesionych w głąb jaskini przez człowieka lub zwierzęta, lecz w wyniku braku odpowiednich warunków - szybko obumierają. W ciemnym wnętrzu jaskini rozwijają się tylko grzyby, (między innymi pleśnie) i bakterie, dla których pokarm stanowią organiczne szczątki takie jak: odchody nietoperzy, martwe owady.